Przejdź do zawartości
  poniedziałek 16 listopada 2026
Ważne
16 listopada, 2026Co się stało z jachtem Einsteina? 13 listopada, 2026Piątek 13. Skąd pomysł, że jest pechowy? 12 listopada, 2026Ruszyła rozbiórka „domów covidowych” nad Bałtykiem 12 listopada, 2026Eksplozja na rosyjskim okręcie w Zat. Fińskiej 9 listopada, 2026Remont ORP Błyskawica. Jest umowa i konkrety 9 listopada, 2026SS United States: pogrzeb „Królowej Atlantyku” 9 listopada, 2026Radioaktywne zwierzęta na dnie Atlantyku 5 listopada, 20263,5 roku więzienia za zniszczenie kabli na dnie Bałtyku 4 listopada, 2026Gazowiec Lech Kaczyński w Niemczech: ironia losu? 4 listopada, 2026Zmienność decyzji to żaden wstyd!
Morze
  • Kup Morze
  • Klub Morza
  • Statki
  • Okręty
  • Podróże
  • Przyroda
  • Sport
  • Kontakt
0

Brak produktów w koszyku.

Morze
0

Brak produktów w koszyku.

Morze
Morze
0
Koszyk

Brak produktów w koszyku.

  Słownik  Fala na fali
Słownik

Fala na fali

Anna CiężadłoAnna Ciężadło—30 stycznia, 20180
FacebookX TwitterPinterestLinkedInTumblrRedditVKWhatsAppEmail

Fala jest zjawiskiem, które raczej trudno przeoczyć; tym niemniej, są tacy, którym się to udaje, co zwykle prowadzi do bliskiego spotkania z morzem. Oraz do wniosku, że po co nam to wszystko, że trzeba było zostać w domu, i że słona woda jest wstrętna.

Definicja

Więcej historii

Myszka

11 maja, 2016

Kokpit – arena dla drobiu

29 marca, 2017

Nok!

15 lutego, 2017

Bandera

20 kwietnia, 2017

Zagadnieniem definiowania fal zajmują się poważni naukowcy (czyli już wiadomo, że nie będzie lekko), a konkretnie – dział fizyki, zwany dynamiką morza. Skutkiem tego fale zostały ubrane z mnóstwo wzorów, opisów geometrycznych oraz trójwymiarowych modeli, a mimo to, nadal udaje im się nas zaskakiwać.

Definicja fali jest jednak – o dziwo – całkiem przystępna. Zgodnie z ogólnymi wytycznymi, falą nazywamy „odkształcenie powierzchni swobodnej, przemieszczające się z jednego punktu ośrodka w inny”. Istotą fali jest wiec ruch – z tym, że nie przemieszcza się tutaj masa wody (chociaż, jak „dziadek” wdziera się na pokład, możemy wysnuć zgoła przeciwne wnioski), ale samo odkształcenie. Podobnie zresztą działa fala na stadionie: kibice wstają i synchronicznie podnoszą łapki, ale przecież nie przesiadają się przy tym na inne krzesełko.

 

Falowe ABC

Chcąc w miarę precyzyjnie opisać falę, musimy uwzględnić następujące pojęcia:

  • poziom spokoju – jest to poziom powierzchni morza przy braku falowania;
  • szczyt lub grzbiet fali – najwyższy punkt przekroju poprzecznego fali względem poziomu spokoju;
  • dno fali – najniższy punkt profilu fali względem poziomu spokoju

Na powyższych definicjach opierają się kolejne; troszkę bardziej zaawansowane, ale wciąż zrozumiałe:

  • długość fali – czyli odległość między sąsiednimi grzbietami;
  • okres fali – czas, jaki upłynie pomiędzy przejściami dwóch kolejnych grzbietów
  • wysokość fali – odległość pomiędzy grzbietem a doliną (a NIE poziomem spokoju – bowiem ta odległość nazywa się amplitudą).

Z tych zaś definicji wynikają jeszcze kolejne – z pewnością bardzo przemyślane, aczkolwiek niemal całkowicie niezrozumiałe dla człowieka, który przypadkiem nie posiada doktoratu z fizyki. Przez litość nie będziemy przytaczać ich treści; wyobrażenie o poziomie zakręcenia powinny dać Wam już same hasła: częstotliwość kołowa, warunek kinematyczny na powierzchni swobodnej, zlinearyzowane warunki brzegowe, i tak dalej w tym stylu.

 

Skąd się biorą fale?

Najczęściej – z wiatru. Chociaż od razu zaznaczamy, że nie jest to jedyna opcja, ale o tym za momencik. Pamiętajmy także, że poza ruchem falowym, woda podlega jeszcze pływom oraz przemieszcza się wskutek prądów, co również w jakiś sposób współdziała z falami i sprawia, że żeglowanie nie jest aż tak prostym zajęciem, jakby mogło być.

Fale wywoływane na morzu przez wiatr zwykle nie są szczególnie duże – o ile aktualnie nie ma sztormu, najczęściej wynoszą nie więcej, niż 6 metrów. W warunkach bardziej interesujących mogą jednak szybko urosnąć do 20 m, zaś najwyższa fala wiatrowa, jaką zaobserwowano na oceanie, osiągnęła 30m. Co nie znaczy, że nie zdarzają się jeszcze wyższe; po prostu człowiek, który przypadkiem znalazłby się w ich okolicy i mógłby to zmierzyć, zajęty jest ratowaniem własnego życia.

 

Insza inszość

Jak wiemy, nie tylko wiatr winny jest powstawaniu fal. Poza nim, istnieją jeszcze dwa inne czynniki, dzięki którym cierpimy na chorobę morską.

Pierwszym winowajcą są ruchy sejsmiczne. Wbrew temu, co nam się wydaje, Ziemia jako planeta wcale nie jest „skończona”: ciągle delikatnie się zmienia, coś tam przestawia, porządkuje, i tak dalej. Powoduje to lokalne tąpnięcia, tarcia oraz trzęsienia, których skutkiem są fale sejsmiczne; na pełnym morzu są one zupełnie niepozorne, bowiem osiągają co najwyżej pół metra. Niestety, kiedy dotrą do brzegu i muszą wyhamować (a hamowanie jest gwałtowne, bo pędzą niemal 800 km/h), mogą urosnąć do kilkudziesięciu metrów. I wtedy na pewno usłyszymy o nich w Wiadomościach.

Drugim powodem powstawania fal są zmiany ciśnienia atmosferycznego. Wywołują one inny rodzaj fal, zwanych falami barycznymi, albo  sejszami. Ten typ fal powstaje, gdy nad akwenem utworzą się dwa (lub więcej, czemu nie?) układy ciśnienia atmosferycznego, co nie pozostaje bez wpływu na wodę pod nimi. Wysokość takich fal jest nikczemna (może to być nawet kilka centymetrów), za to ich okres może wynosić nawet kilka godzin. Generalnie nie są groźne, choć pozostają w pewnej korelacji z pływami.

 

Szczególne rodzaje fal

Fale świetnie się czują na oceanie; w końcu jednak przychodzi dla nich moment brutalnego zderzanie z rzeczywistością, czyli z lądem. W zależności od tego, jaki jest charakter brzegu, spotkanie to może przebiegać w odmienny sposób – i wywoływać odmienne rodzaje fal, a mianowicie:

  1. fale przyboju, objawiające się, jako wahadłowy ruch wody w kierunku do- i od brzegu; tego typu fale powstają w przypadku wybrzeży płaskich;
  2.  
  3. kipiel – czyli fale, które są skutkiem gwałtownego spotkania wody morskiej ze stromym brzegiem, klifem, latarnią morską, albo innym obiektem, który miał pecha.

Pewną ciekawostką jest tak zwana fala martwa; właściwie powinniśmy nazywać ją falą zombie, ponieważ zachowuje się, jakby „żyła”, chociaż to, co ją wprawiało w ruch, już jakby ustało. Ten typ fal wywoływany jest podmuchami wiatru, ale utrzymuje się po ich ustaniu, a nawet może przemieścić się w obszary, gdzie rzeczonych podmuchów w ogóle nie było.

 

Etymologia

Jak twierdzi „Słownik etymologiczny języka polskiego”, nie tylko słowo fala, ale wręcz sama litera F jest „całkowicie obca prasłowiańszczyźnie”. Nie będzie zatem niespodzianką, że falę przejęliśmy od bliskich, ale językowo bardzo dalekich sąsiadów – czyli, a jakże, od Niemców.

Pierwowzorem naszej fali była fela, która stanowiła słowiańską wariację na temat niemieckich wyrazów Fehler (błąd) oraz Fehlen (brak).  Niemieckie terminy pochodziły jednak od dawnych włoskich zwrotów fallare (błąd, szwank), a także fallire (bankrutować).  Jak widać, wszyscy kojarzyli fale zdecydowanie negatywnie. Zupełnie nie wiemy dlaczego – może macie jakieś pomysły?

 

 

 

falasłownik
FacebookX TwitterPinterestLinkedInTumblrRedditVKWhatsAppEmail
Żeglarski Zlot 100-lecia Niepodległości
Dziewczyny na regaty! O kobietach, regatach, plastiku i kaszalotach
Powiązane artykuły
  • Powiązane artykuły
  • Więcej od tego autora
Słownik

Greting

11 lutego, 20200
Słownik

Krypa

25 września, 20190
Słownik

Lizel – przechodzimy w nadświetlną!

18 września, 20190
Załaduj więcej
Czytaj też
Co się stało z jachtem Einsteina? fot. Pixabay/janeb13
Żeglarstwo, podróże, wyprawy

Co się stało z jachtem Einsteina?

16 listopada, 20260
Piątek 13 skąd pomysł że jest pechowy? Fot Pixabay/Isacher
Ciekawostki

Piątek 13. Skąd pomysł, że jest pechowy?

13 listopada, 20260
Rozbiórka domów covidowych fot. Pexels/Maksim Goncharenok
Nauka, odkrycia, przyroda

Ruszyła rozbiórka „domów covidowych” nad Bałtykiem

12 listopada, 20260
Korweta klasy Bujan-M - tej samej, do której należy Naro-Fominsk fot. Mil.ru, Wikimedia Commons, licencja CC BY 4.0.
Statki, porty, offshore

Eksplozja na rosyjskim okręcie w Zat. Fińskiej

12 listopada, 20260
ORP Błyskawica zyska nowe wnętrza, fot. Pixabay/ lino9999
Statki, porty, offshore

Remont ORP Błyskawica. Jest umowa i konkrety

9 listopada, 20260
SS United States: pogrzeb „Królowej Atlantyku”. SS United States fot. Autor nieznany, zbiory John Oxley Library, State Library of Queensland / Wikimedia Commons. Licencja: domena publiczna
Statki, porty, offshore

SS United States: pogrzeb „Królowej Atlantyku”

9 listopada, 20260
Załaduj więcej
Najnowsze
  • Co się stało z jachtem Einsteina? 16 listopada, 2026
  • Piątek 13. Skąd pomysł, że jest pechowy? 13 listopada, 2026
  • Ruszyła rozbiórka „domów covidowych” nad Bałtykiem 12 listopada, 2026
  • Eksplozja na rosyjskim okręcie w Zat. Fińskiej 12 listopada, 2026
  • Remont ORP Błyskawica. Jest umowa i konkrety 9 listopada, 2026
Losowe teksty

Włoscy żeglarze uratowali psa, który dryfował u wybrzeży Neapolu

5 listopada, 2015

63 wyścig o Błękitną Wstęgę Zatoki Gdańskiej już za 10 dni

24 września, 2014

Polskie stocznie. Vistula Cruiser – tramwaj zwany… marzeniem

4 sierpnia, 2016

Jachtem do Rosji bez wizy?

29 listopada, 2013

103. rocznica utworzenia Marynarki Wojennej

26 listopada, 2021

Shanties 2012 – koncert finałowy

27 lutego, 2012
program Orka

Są gotowe rekomendacje dot. Orki

20 listopada, 2025

Kolorowe i konkursowe Targi Lato

21 marca, 2013

Żeglarka z czerwonym grzebieniem

8 czerwca, 2016

Costa Pacifica w Gdyni

21 czerwca, 2019
Tagi
Antarktyda Bałtyk Chiny Chorwacja Ciekawostki czarter ekologia Gdańsk Gdynia Grecja historia inwestycja jacht katastrofa klimat konkurs marynarka wojenna morze nagroda NATO nauka ocean okręt Polska port PZŻ regaty rejs Rosja statek stocznia Szczecin słownik targi turystyka Ukraina USA wojna wycieczkowiec wypadek wyprawa wyspa wyścigi żaglowiec żeglarstwo

    # POPULARNE

    regatyBałtykCiekawostkiekologiarejsjachtnaukaRosjasłownikwypadekstatekmarynarka wojennaUSAwyprawaczarterGdańskGdyniamorzeokrętkonkurs
    © Copyright 2010-2026, Wszystkie prawa zastrzeżone
    • O nas
    • Regulamin
    • Regulamin sprzedaży
    • Prywatność
    • Kontakt