Szkoła żeglarstwa 4winds - Międzynarodowe Prawo Drogi Morskiej 4/4

Statki na kotwicy i sygnały dźwiękowe

Pływając w rejonach przybrzeżnych, zwłaszcza w okolicy portów, często spotkamy jednostki stojące na kotwicy. Umiejętność ich rozpoznania jest dla nas bardzo istotna. Statki te nie poruszają się po wodzie, tak więc nie podlegają „standardowym” prawidłom mijania. W rejonach portów, wąskich przejść, kanałów itp., a także w czasie ograniczonej widzialności, niezmiernie ważne jest także nadawanie odpowiednich sygnałów dźwiękowych. To one bowiem często są jedyną informacją o zbliżającym się statku i jego zamiarach.

Statki stojące na kotwicy

Znakiem pory dziennej każdej zakotwiczonej jednostki jest czarna kula umieszczona w części dziobowej w miejscu, z którego będzie najlepiej widoczna. Najczęściej jest to maszt znajdujący się na dziobie statku lub w jego pobliżu.

W nocy jednostki stojące na kotwicy mają obowiązek „palić” dwa światła białe widoczne ze wszystkich stron. Jedno z tych świateł powinno się znajdować w dziobowej, a drugie w rufowej części statku. Zgodnie z przepisami światło dziobowe powinno być umieszczone powyżej światła zlokalizowanego na rufie.

Statki o długości do 50 m mogą zapalić tylko jedno światło 360° w miejscu, w którym będzie ono najlepiej widoczne.

Jednostki o długości powyżej stu metrów długości mają obowiązek, a inne jednostki mogą dodatkowo, oświetlić pokład na całej jego długości.

Pamiętajmy, że statki „mniejsze”, w tym motorówki i jachty żaglowe stojące na kotwicy, również mają obowiązek zakładania znaku pory dziennej i „palenia” odpowiednich świateł w nocy. W dzień zatem będzie to czarna kula, a w nocy białe światło 360°. Chyba że, tak jak wspomniano wyżej, nasza jednostka będzie większa niż 50 m.

Sygnały dźwiękowe

Wszystkie jednostki poruszające się po morzu mają obowiązek nadawania odpowiednich sygnałów dźwiękowych w okolicznościach przewidzianych Międzynarodowymi Przepisami o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu. Przepisy te (a właściwie ich odpowiednie załączniki) określają też, w jakie urządzenia do nadawania sygnałów dźwiękowych powinny być statki wyposażone. Z tego ostatniego obowiązku zwolnione są jedynie jednostki o długości mniejszej niż 12 metrów. Powinny one jednak być zaopatrzony w jakiekolwiek środki do nadawania donośnego sygnału dźwiękowego. Często jest to np. róg mgłowy.

Sygnały dźwiękowe statków możemy zasadniczo podzielić na dwie kategorie: sygnały nadawane w każdych warunkach widzialności (można je nazwać sygnałami manewrowymi) oraz takie, które należy nadawać w warunkach ograniczonej widzialności.

I. Gdy statki są wzajemnie widoczne:

a. statek o napędzie mechanicznym w drodze, wykonując manewr dozwolony lub wymagany prawidłami, powinien wskazać ten manewr za pomocą następujących sygnałów:

jeden dźwięk krótki – "Zmieniam mój kurs w prawo",

dwa dźwięki krótkie – "Zmieniam mój kurs w lewo",

trzy dźwięki krótkie – "Daję bieg wstecz".

b. statek, który zamierza wyprzedzić inny statek w wąskim przejściu lub na torze wodnym, powinien wskazać swój zamiar za pomocą następujących sygnałów:
dwa dźwięki długie z następującym po nich jednym dźwiękiem krótkim – "Zamierzam was wyprzedzić z waszej prawej burty";
dwa dźwięki długie z następującymi po nich dwoma dźwiękami krótkimi – "Zamierzam was wyprzedzić z waszej lewej burty";
statek, który ma być wyprzedzony powinien wskazać swoją zgodę za pomocą następującego sygnału – jeden dźwięk długi, jeden krótki, jeden długi i jeden krótki.

c. Gdy statki wzajemnie widoczne zbliżają się do siebie i z jakiejkolwiek przyczyny którykolwiek z nich nie rozumie zamiarów lub działań drugiego statku lub ma wątpliwości, czy drugi statek podejmie wystarczające działania w celu uniknięcia zderzenia, statek mający wątpliwości powinien wskazać je przez nadanie co najmniej pięciu krótkich i szybko po sobie następujących sygnałów.

d. Statek zbliżający się do zakrętu lub do obszaru przejścia lub toru wodnego, gdzie inne statki mogą być zasłonięte występującą przeszkodą, powinien nadać jeden długi dźwięk. Każdy zbliżający się statek znajdujący się poza zakrętem lub przeszkodą powinien odpowiedzieć na taki sygnał jednym długim dźwiękiem.

II. W warunkach ograniczonej widzialności:

a.Statek o napędzie mechanicznym posuwający się po wodzie powinien nadawać z przerwami nie większymi niż 2 minuty jeden długi dźwięk;

b.Statek o napędzie mechanicznym w drodze, lecz mający silniki zatrzymane i nie posuwający się po wodzie, powinien nadawać z przerwami nie większymi niż 2 minuty dwa długie dźwięki następujące po sobie z przerwą około 2 sekund między nimi;

c.Statek nie odpowiadający za swoje ruchy, statek o ograniczonej zdolności manewrowej, statek ograniczony swym zanurzeniem, statek żaglowy, statek zajęty połowem i statek zajęty holowaniem lub pchaniem innego statku powinien nadawać z przerwami nie większymi niż 2 minuty trzy następujące po sobie dźwięki: jeden długi i dwa krótkie;

d.Statek stojący na kotwicy powinien z przerwami nie większymi niż jedna minuta gwałtownie bić w dzwon przez około 5 sekund.

e.Statek stojący na kotwicy może dodatkowo nadawać trzy następujące po sobie dźwięki, a mianowicie jeden krótki, jeden długi i jeden krótki.

Bardzo istotne jest to, że statek o długości mniejszej niż 12 metrów nie jest obowiązany do nadawania wymienionych sygnałów, lecz jeśli ich nie nadaje, to powinien nadawać inny dostatecznie donośny sygnał dźwiękowy z przerwami nie większymi niż 2 minuty.

Wspomniane powyżej znaki to jedynie wycinek wszystkich sygnałów dźwiękowych przewidzianych i wymaganych prawem międzynarodowym. Każdy szanujący się żeglarz czy motorowodniak powinien znać i stosować najważniejsze z nich. Mimo bowiem postępującej elektronizacji często są one jedyną informacją, która w trakcie żeglugi decyduje o naszym bezpieczeństwie.

Kpt. Krzysztof Piwnicki
4winds szkoła żeglarstwa